Sproochendebatt Firwat d'Diskussioun ëm d'Lëtzebuerger Identitéit?

D'Diskussioun ëm d'national Identitéit bléit meeschtens a Krisenzäiten op an et ass net déi éischte Kéier, datt eng Sproochendebatt gefouert gëtt. Mat Nostalgie sinn d'Problemer awer net geléist. Eng sozial Gerechtegkeet léist sech esou net erbäiféieren, fënnt de Michel Pauly am Fräie Mikro.

Michel Pauly / cwi

Meenung Michel Pauly
De Michel Pauly ass Professer fir transnational Lëtzebuerger Geschicht op der Uni Lëtzebuerg

Spéitstens zënter dem Referendum vun 2015 gëtt zu Lëtzebuerg vill iwwer national Identitéit gestridden. Nach de 16. Januar gouf an der Chamber iwwer zwou kontradiktoresch Petitioune geschwat an diskutéiert, wat d'Roll vun der Lëtzebuerger Sprooch soll sinn.

Ech hat op dëser Antenn schonn dorop higewisen: Hannert dem Wonsch no méi Lëtzebuergesch stécht fir déi meescht Petitionnairen d'Angscht, eng "national Identitéit" géif duerch ee vill méi grousse Gebrauch vum Franséischen a Gefor geroden. Virun etleche Jore gouf et déi selwecht Angscht vis-à-vis vum Däitschen.

Net nëmmen haut

Et gëtt sech awer ganz wéineg mat der Fro ausernee gesat, firwat am 21. Joerhonnert iwwerhaapt esou virulent iwwert eng national Identitéit diskutéiert gëtt. Als Historiker stellen ech fest, datt déi Diskussioun meeschtens a Krisenzäiten opbléit.

Dat war de Fall an den 1930er Jore vum 20. Joerhonnert, wéi d'Weltwirtschaftskris d'Aarbechtslosegkeet an d'Luucht gedriwwen huet. Zu Lëtzebuerg war et net esou staark wéi anerwäerts. Dëst, well d'Chômeuren - meeschtens Italiener - einfach an hiert Heemechtsland geschéckt goufen. A well politesch Flüchtlingen - haaptsächlech Judden - esou mann wéi méiglech an d'Land gelooss goufen, ënnert dem Pretext, et wiere verkappte Wirtschaftsflüchtlingen.

Dat erënnert een dach un eppes ... Zënter 1936 gouf kontrolléiert, ob ee Kandidat kéint eng "assimilation suffisante" éier hien d'Nationalitéit krut. Well déi däitsch Gefor ëmmer méi grouss gi war an d'Nazie behaapt haten, d'Lëtzebuerger wieren am Fong Däitscher, goufen op emol d'Ënnerscheeder betount: Et gouf net méi vun engem däitschen Dialekt à la Schwitzerdütsch, mee vun enger Lëtzebuerger Sprooch geschwat.

D'Sprooch als Deckmantel

Et war och de Fall an den 1980er Joren, wéi et no der Pëtrolskris zur Stolkris komm war. Deemools huet eng "Nationalbeweegung" fir d'Chamberwahle kandidéiert. Et huet sech awer och eng "FELES" vun der "Aktioun Lëtzebuergesch" ofgespléckt, fir ënnert dem Deckmantel vum Asaz fir d'Sprooch nationalistesch Parolen erauszeginn.

Op déi rietsradikal Gefor huet d'Regierung reagéiert, andeems si ënnert anerem 1984 de Sproochgebrauch gesetzlech geregelt huet an 1989 eng grouss Ausstellung fir 150 Joer Lëtzebuerger Staat organiséiert huet.

D'Globaliséierung

Et wier awer ze einfach, déi aktuell Debatt op d'Bankekris zréckzeféieren: Et si jo net just Leit, déi am Finanzmilieu schaffen, déi am häertsten no méi Lëtzebuergesch jäizen.

D'Awunner vum Raum Lëtzebuerg si sech eréischt bewosst ginn, datt si eng gemeinsam Identitéit hunn, nodeems e Lëtzebuerger Staat 1839 ugefaangen huet Form ze kréien. An d'Leit duerch d'Schoul, duerch d'Eisebunn, duerch d'Press méi no beienee geréckelt sinn.

An da kann ee sech d'Fro stellen, ob net de Réckgang vum Staat - d'Ofhuele vu senger Roll am Kader vun der Liberaliséierung an der Globaliséierung - an d'Opmaache vun de Grenzen - déi 1839 zimlech willkürlech geschaaft gi waren - derzou féieren, datt den nationale Kader als Referenz fir eng kollektiv Identitéit u Wäert verléiert.

Duerch d'Globaliséierung spillen déi staatlech Grenze keng Roll méi - weder fir d'Mënschen, nach fir d'Wueren, nach fir d'Kapital. An domat gëtt och dat nationalstaatlecht Bewosstsinn a Fro gestallt. Duerch d'Globaliséierung ginn och ëmmer méi Mënschen destabiliséiert. Si sichen no deenen alen Unhaltspunkten, well si fäerten, hir Aarbecht an hir traditionell Referenze géifen a Gefor geroden.

Net mat Nostalgie ...

Dat kann ee verstoen, an dofir ass et wichteg, sech mat deenen Ängschten auserneen ze setzen. Ech bezweiwelen awer, datt een dat ka maachen, andeems een nostalgesch op national Symboler zréckgräift an zum Beispill eng gemeinsam Sprooch wëllt duerchsetzen.

Domat verkennt een net nëmmen eng Entwécklung, déi net méi zréckzedréinen ass, mee et léist een och dee fundamentale Problem net. Andeems een déi national a sozial Kohäsioun eropbeschwiert a si mat nationale Symboler wëllt erbäiféieren, verstoppt een, datt een déi eigentlech Léisung - nämlech d'Schaafe vu sozialer Gerechtegkeet - net wëllt upaken.

Et léist ee weider Gewäerden, datt Bankdirekteren a soss Sportler Milliounebeträg an d'Täsch stiechen, während d'Aarmut och am räiche Lëtzebuerg zouhëlt, a Sue feelen, fir Wunnengen ze bauen, während mir eis e rout-wäiss-bloen Nationbranding leeschten.

An der Mediathéik:

Fräie Mikro / / Michel Pauly
Lauschteren

Méi zum Thema

Lëtzebuerg Fändel.jpg Meenung
Symboler

Liewe mer ëmmer méi an enger Indigestioun vun Nationalnippes? Déi Fro stellt de Christian Mosar sech a kuckt am Detail op de Gebrauch vun nationale Symboler fréier an haut.

Sproochendebatt
Sproochendebatt

D'Petitionäre fir a géint d'Lëtzebuergescht als éischt Amtssprooch erklären hir Argumenter. Déi eng fuerderen eng Opwäertung vun hirer Mammesprooch. Déi aner wëllen d'Méisproochegkeet fleegen.

Serge Wilmes.JPG
Sproochendebatt

... an ouni Franséisch an Däitsch wiere mir nëmmen hallef esou vill", seet de Serge Wilmes. Hie plaidéiert fir eng Neigewiichtung vun de Sproochen am Enseignement, mat differenzéierte Sproocheniveauen.

Programm

Dossieren

  • Mënscherechter

    Den 10. Dezember 1948 sinn zu Paräis déi universell Mënscherechter deklaréiert ginn. Um 70. Joresdag vun dëser Deklaratioun steet de Programm vum radio 100,7 ganz am Zeeche vun de Mënscherechter.

  • Chamberwahlen 2018

    De 14. Oktober gëtt eng nei Chamber gewielt. De radio 100,7 bericht iwwer d'Kandidaten an d'Enjeue vun dëse Wahlen.

Communiquéen

  • Offre d'emploi: Directeur général (M/F)

    L'Etablissement de Radiodiffusion Socioculturelle, opérateur de la radio de service public radio 100,7, recherche un directeur général (m/f)

  • Communiqué du Conseil d’administration du 100,7

    Le Conseil a décidé de créer un comité de transition présidé par Mme Nancy Braun pour la période du 15/12/2018 jusqu'à l'entrée en fonction du nouveau Directeur (m/f). Mme Michèle Vallenthini est nommée suppléante.

Iwwert eis

De radio 100,7 ass deen eenzegen ëffentlech-rechtleche Radio zu Lëtzebuerg. E proposéiert Programmer op Lëtzebuergesch mat engem Fokus op Informatioun, Kultur, Divertissement a mat Akzent op d’klassesch Musek.

Weider liesen